سواد رسانه‌ای؛ مرز باریک میان حقیقت و تحریف

یادداشت؛

سواد رسانه‌ای؛ مرز باریک میان حقیقت و تحریف

امروز جنگ‌ها تنها در میدان‌های نظامی رخ نمی‌دهند، بلکه بخش مهمی از تقابل‌ها در میدان رسانه و ذهن مخاطب جریان دارد.

به گزارش پایگاه خبری تحلیلی«هرمز»؛ ناهید یوسفی در یادداشتی نوشت: در عصر انفجار اطلاعات، آنچه بیش از خودِ خبر اهمیت دارد، «نحوه روایت خبر» است. امروز جنگ‌ها تنها در میدان‌های نظامی رخ نمی‌دهند، بلکه بخش مهمی از تقابل‌ها در میدان رسانه و ذهن مخاطب جریان دارد. در چنین فضایی، سواد رسانه‌ای به‌عنوان یک ضرورت اجتماعی، نقش سپر دفاعی افکار عمومی را ایفا می‌کند؛ سپری که اگر نباشد، تحریف به‌راحتی جای حقیقت می‌نشیند.
نمونه‌ای روشن از این مسئله، انتشار تصاویر جشن قهرمانی تیم فوتبال شمشی جاسک پس از کسب عنوان سوپرکاپ لیردف است. تصاویری که به‌روشنی شادی طبیعی جوانان، هیجان ورزشی و نشاط اجتماعی را نشان می‌دهد؛ شادی‌ای که در همه‌جای دنیا، پس از موفقیت‌های ورزشی رخ می‌دهد و امری کاملاً عادی و مثبت تلقی می‌شود. اما همین تصاویر، در برخی کانال‌ها و رسانه‌های معاند، با برچسب‌هایی دروغین همچون «تظاهرات» یا «اعتراض مردمی» بازنشر شد تا روایت جعلی موردنظر آنان القا شود.
این رفتار رسانه‌ای، نه یک خطای ساده، بلکه مصداق آشکار تحریف واقعیت است؛ تحریفی هدفمند که با حذف زمینه، تغییر معنا و القای نیت‌های کاذب، تلاش می‌کند مخاطب را به برداشت نادرست برساند. دشمنان افکار عمومی به‌خوبی می‌دانند که تصویر، قدرت بالایی در تأثیرگذاری دارد و اگر بدون توضیح درست یا با روایت جعلی همراه شود، می‌تواند احساسات را تحریک و قضاوت‌ها را منحرف کند.
در چنین شرایطی، مخاطب آگاه نقشی کلیدی دارد. فردی که به سواد رسانه‌ای مجهز است، هر تصویری را بدون پرسش نمی‌پذیرد. او پیش از باور و بازنشر، دست‌کم سه مؤلفه اساسی را بررسی می‌کند: منبع خبر (چه کسی منتشر کرده؟)، زمان انتشار (مربوط به چه تاریخی است؟) و موضوع واقعی (در چه زمینه‌ای رخ داده؟). همین سه سؤال ساده، می‌تواند بسیاری از پروژه‌های تحریف را خنثی کند.
از سوی دیگر، تحریف شادی مردم، خود نشان‌دهنده استیصال جریان‌هایی است که حتی لبخند جوانان را برنمی‌تابند. آنان برای القای ناامیدی، ناچارند هر نشانه‌ای از نشاط، همبستگی و موفقیت را به بحران و نارضایتی تعبیر کنند. این در حالی است که واقعیت میدانی چیز دیگری است:

در پایان باید تأکید کرد که سواد رسانه‌ای، تنها یک مهارت فردی نیست، بلکه یک مسئولیت اجتماعی است. هر بازنشر ناآگاهانه، می‌تواند ناخواسته در زمین جنگ رسانه‌ای دشمن بازی کند. امروز بیش از هر زمان دیگر، لازم است یاد بگیریم که «هر آنچه منتشر می‌شود، لزوماً حقیقت نیست» و حقیقت را باید با دقت، عقلانیت و بررسی منابع شناخت.

انتهای خبر/